คดีแพ่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ตรวจกับแหล่งอ้างอิงแล้ว

ผลของการเลิกสัญญา — เรียกเงิน/ทรัพย์คืนและค่าเสียหาย มาตรา 391 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

มาตรา 391 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ว่าด้วยผลของการเลิกสัญญา — เรียกเงิน/ทรัพย์คืนและค่าเสียหาย อยู่ในหมวด “การเลิกสัญญา” — สรุปตัวบท องค์ประกอบ อายุความ

ประเภทคดี: คดีแพ่ง
กฎหมาย: ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา: 391 (ป.พ.พ.)
หมวด: การเลิกสัญญา
ประเภทคำขอ: ส่งมอบทรัพย์/ขับไล่

ตัวบทหรือสรุปสาระของมาตรา 391

เมื่อคู่สัญญาฝ่ายหนึ่งได้ใช้สิทธิเลิกสัญญาแล้ว คู่สัญญาแต่ละฝ่ายจำต้องให้อีกฝ่ายหนึ่งได้กลับคืนสู่ฐานะดังที่เป็นอยู่เดิม แต่จะให้เสื่อมเสียแก่สิทธิของบุคคลภายนอกไม่ได้ เงินที่ต้องใช้คืนให้บวกดอกเบี้ยคิดตั้งแต่เวลาที่ได้รับไว้ การงานที่ได้ทำให้และการยอมให้ใช้ทรัพย์ให้ชดใช้ด้วยเงินตามควรค่าหรือตามที่สัญญากำหนด การใช้สิทธิเลิกสัญญาไม่กระทบสิทธิเรียกร้องค่าเสียหาย

องค์ประกอบของมูลคดี

มีการเลิกสัญญาโดยชอบ
คู่สัญญาแต่ละฝ่ายต้องคืนสู่ฐานะเดิม
เงินที่ต้องคืนให้บวกดอกเบี้ยนับแต่วันที่ได้รับไว้
เรียกค่าเสียหายเพิ่มได้

อายุความ

ทั่วไป 10 ปี (ม.193/30) นับแต่วันเลิกสัญญา; ตรวจอายุความเฉพาะตามประเภทสัญญาประธาน

ข้อมูลประกอบการฟ้องคดีแพ่ง

ก่อนฟ้องต้องทำอะไร

บอกเลิกสัญญาโดยชอบตาม ม.386–389 หรือตามข้อสัญญาก่อนฟ้อง
ทวงถามให้คืนเงิน/ทรัพย์ (เพื่อกำหนดวันผิดนัดคืน)

หลักฐานที่ควรมี

สัญญาและหลักฐานการชำระเงิน/ส่งมอบทรัพย์
หนังสือบอกเลิกสัญญาและใบตอบรับ
หนังสือทวงถามให้คืนเงิน/ทรัพย์
หลักฐานความเสียหาย

ดอกเบี้ย

เงินที่ต้องใช้คืนเมื่อเลิกสัญญาให้บวกดอกเบี้ยนับแต่เวลาที่ได้รับไว้ (ม.391 วรรคสอง) ในอัตราตามสัญญา หรือหากไม่ได้ตกลงไว้ใช้อัตราตามมาตรา 7 (ร้อยละ 3 ต่อปี) — ดอกเบี้ยผิดนัดตามม.224 เป็นร้อยละ 5 ต่อปี นับแต่ผิดนัดคืน ตรวจอัตราปัจจุบันก่อนใช้

ค่าขึ้นศาล

ค่าขึ้นศาลคดีมีทุนทรัพย์: ร้อยละ 2 ของทุนทรัพย์ที่เรียกร้อง แต่ไม่เกิน 200,000 บาท (ตาราง 1 ท้าย ป.วิ.พ.; ทุนทรัพย์ส่วนที่เกิน 50 ล้านบาทคิดร้อยละ 0.1 ของส่วนที่เกิน) ทุนทรัพย์คือเงินต้นรวมดอกเบี้ยที่ค้างถึงวันฟ้อง ไม่รวมดอกเบี้ยนับแต่วันฟ้อง — ตรวจอัตราปัจจุบันกับสำนักงานศาลยุติธรรมก่อนยื่นฟ้อง

ข้อควรระวัง

การคืนสู่ฐานะเดิมเป็นหน้าที่ทั้งสองฝ่าย (โจทก์ก็ต้องคืนสิ่งที่ได้รับ) จึงควรระบุว่าโจทก์พร้อมคืน; ดอกเบี้ยตาม ม.391 นับตั้งแต่วันรับเงินไว้ ไม่ใช่วันบอกเลิก

มาตราที่เกี่ยวข้อง

ป.พ.พ. มาตรา 386 — การใช้สิทธิเลิกสัญญา
ป.พ.พ. มาตรา 387 — บอกกล่าวก่อนเลิกสัญญา
ป.พ.พ. มาตรา 412 — การคืนลาภมิควรได้ที่เป็นเงิน
ป.พ.พ. มาตรา 215 — ค่าสินไหมทดแทน

ฎีกาที่เกี่ยวข้อง

ฎีกาที่ 3837/2567 — เลิกสัญญาแล้วต้องคืนเงินพร้อมดอกเบี้ยนับแต่วันที่รับไว้

แหล่งอ้างอิงและสถานะการตรวจ

ตรวจกับแหล่งอ้างอิงแล้ว · แหล่งอ้างอิง: legardy.com

คำถามที่พบบ่อย

ผลของการเลิกสัญญา — เรียกเงิน/ทรัพย์คืนและค่าเสียหาย (มาตรา 391 ป.พ.พ.) มีอายุความกี่ปี?

ข้อหาใกล้เคียงในหมวดเดียวกัน

ข้อมูลเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำปรึกษา — ข้อมูลเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย และไม่รับประกันผลของคดี กฎหมายอาจถูกแก้ไขภายหลัง ควรตรวจกับตัวบทฉบับปัจจุบันและปรึกษาทนายความก่อนดำเนินคดี