ฎีกาที่ 2979/2550

การขอให้ศาลแต่งตั้งผู้แทนชั่วคราวของนิติบุคคลนั้นจะต้องเป็นกรณีที่ผู้แทนนิติบุคคลว่างลงตาม ป.พ.พ. มาตรา 73 หรือผู้แทนนิติบุคคลไม่อาจทำหน้าที่ได้ตามมาตรา 75 และหากปล่อยให้ตำแหน่งว่างไว้น่าจะทำให้เกิดความเสียหายในการดำเนินกิจการของนิติบุคคลนั้นด้วย กรณีตามคำร้องเป็นการขอให้ศาลตั้งผู้แทนเฉพาะการหรือผู้แทนชั่วคราวของนิติบุคคลเพื่อดำเนินคดีอาญาแก่กรรมการบริษัทเอง ซึ่งหากผู้ร้องในฐานะผู้ถือหุ้นของบริษัทได้รับความเสียหายจากการกระทำความผิดทางอาญาของบริษัทก็สามารถดำเนินคดีอาญาแก่บุคคลที่ทำให้ผู้ร้องได้รับความเสียหายได้อยู่แล้วตามมาตรา 1164 กรณีตามคำร้องมิใช่กรณีที่ผู้แทนนิติบุคคลว่างลง หรือผู้แทนนิติบุคคลไม่อาจทำหน้าที่ได้อันน่าจะทำให้เกิดความเสียหายในการดำเนินกิจการของบริษัท ทั้งไม่ใช่เป็นกรณีที่ประโยชน์ได้เสียของนิติบุคคลขัดกับประโยชน์ได้เสียของผู้แทนนิติบุคคลในการอันใดที่จะทำให้ผู้แทนของนิติบุคคลนั้นจะเป็นผู้แทนในการอันนั้นไม่ได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 74 ผู้ร้องจึงไม่อาจยื่นคำร้องขอตั้งผู้แทนเฉพาะการหรือผู้แทนชั่วคราวนิติบุคคลได้

ผู้ร้องยื่นคำร้องขอให้ศาลไต่สวนและมีคำสั่งแต่งตั้งให้ผู้ร้องเป็นผู้แทนเฉพาะการของบริษัทปัญจคุณ จำกัด เพื่อร้องทุกข์กล่าวโทษดำเนินคดีกับนายสุวิทย์กับพวก ในการกระทำความผิดอาญาดังกล่าวข้างต้น
ศาลชั้นต้น เห็นว่า ผู้ร้องไม่อาจยื่นคำร้องขอให้ตั้งผู้แทนเฉพาะการได้ ให้ยกคำร้อง ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับ
ผู้ร้องอุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายโดยตรงต่อศาลฎีกา โดยได้รับอนุญาตจากศาลชั้นต้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 223 ทวิ
ศาลฎีกาแผนกคดีพาณิชย์และเศรษฐกิจวินิจฉัยว่า ที่ผู้ร้องอ้างว่า นายสุวิทย์ กับพวก ซึ่งเป็นกรรมการของบริษัทปัญจคุณ จำกัด กระทำความผิดอาญาในนามของบริษัทปัญจคุณ จำกัด แต่บริษัทไม่ยอมร้องทุกข์กล่าวโทษหรือดำเนินคดีอาญาแก่นายสุวิทย์กับพวก ผู้ร้องในฐานะผู้ถือหุ้นของบริษัทปัญจคุณ จำกัด จึงเป็นผู้มีส่วนได้เสีย สามารถยื่นคำร้องขอให้ตั้งผู้ร้องเป็นผู้แทนเฉพาะการของบริษัทเพื่อการร้องทุกข์กล่าวโทษหรือดำเนินคดีอาญาแก่นายสุวิทย์กับพวกได้นั้น เห็นว่า การขอให้ศาลแต่งตั้งผู้แทนชั่วคราวของนิติบุคคลนั้นจะต้องเป็นกรณีที่ผู้แทนนิติบุคคลว่างลงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 73 หรือผู้แทนนิติบุคคลไม่อาจทำหน้าที่ได้ตามมาตรา 75 และหากปล่อยให้ตำแหน่งว่างไว้น่าจะทำให้เกิดความเสียหายในการดำเนินกิจการของนิติบุคคลนั้นด้วย กรณีตามคำร้องของผู้ร้องเป็นการขอให้ศาลตั้งผู้แทนเฉพาะเพื่อดำเนินคดีอาญาแก่กรรมการของบริษัทเอง ซึ่งหากผู้ร้องในฐานะผู้ถือหุ้นของบริษัทได้รับความเสียหายจากการกระทำความผิดทางอาญาของบริษัทก็สามารถดำเนินคดีอาญาแก่บุคคลที่ทำให้ผู้ร้องได้รับความเสียหายได้อยู่แล้วตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1169 ตามคำร้องจึงมิใช่กรณีที่กรรมการบริษัทว่างลงหรือไม่อาจทำหน้าที่ได้อันจะทำให้เกิดความเสียหายแก่การดำเนินกิจการของบริษัท ผู้ร้องจึงไม่อาจยื่นคำร้องขอตั้งผู้แทนเฉพาะการได้ และตามคำร้องมิใช่เป็นกรณีประโยชน์ได้เสียของนิติบุคคลขัดกับประโยชน์ได้เสียของผู้แทนนิติบุคคลในการอันใดที่จะทำให้ผู้แทนของนิติบุคคลนั้นจะเป็นผู้แทนในการอันนั้นไม่ได้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 74 ที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกคำร้องของผู้ร้องนั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ของผู้ร้องฟังไม่ขึ้น
พิพากษายืน ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นนี้ให้เป็นพับ