ฎีกาที่ 3794/2533

เมื่อศาลมีคำสั่งบังคับตามสัญญาประกันแล้ว ถ้าผู้ประกันไม่ปฏิบัติตามคำสั่งศาลย่อมเป็นหน้าที่ของพนักงานอัยการที่จะต้องดำเนินการบังคับให้เป็นไปตามสัญญานั้น แต่เนื่องจากไม่มีกฎหมายบัญญัติไว้เป็นพิเศษว่าจะบังคับอย่างไร จึงต้องนำประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 271 ประกอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 มาใช้บังคับ คือจะต้องร้องขอให้บังคับคดีตามคำพิพากษาหรือคำสั่งศาลภายใน 10 ปีเมื่อพนักงานอัยการมาร้องขอให้ศาลบังคับคดีเกินกว่า 10 ปีนับแต่วันที่ศาลมีคำสั่ง สิทธิในการบังคับคดีของพนักงานอัยการย่อมเป็นอันสิ้นไป ศาลยึดโฉนดที่ผู้ประกันนำมาให้ศาลยึดไว้ประกอบสัญญาประกันก็เพื่อประโยชน์ในการบังคับชำระหนี้ เมื่อการบังคับชำระหนี้ไม่อาจกระทำได้ ก็ไม่มีประโยชน์ที่ศาลจะยึดโฉนดของผู้ประกันไว้ต่อไป

คดีนี้เดิมโจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยทั้ง 9 คน ตามพระราชบัญญัติป้องกันการกระทำอันเป็นคอมมิวนิสต์ พ.ศ. 2495 ระหว่างการพิจารณาของศาลชั้นต้น ผู้ประกันยื่นคำร้องขอให้ศาลปล่อยจำเลยที่ 3 ที่ 4ชั่วคราว ศาลอนุญาต ตีราคาค่าประกันคนละ 200,000 บาท ต่อมาผู้ประกันผิดสัญญา ศาลมีคำสั่งลงวันที่ 27 ตุลาคม 2519 ให้ปรับผู้ประกันตามสัญญา และให้ชำระค่าปรับภายใน 30 วัน ผู้ประกันทราบคำสั่งศาลแล้วไม่ชำระค่าปรับตามคำสั่งศาล ศาลชั้นต้นจึงมีหนังสือลงวันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2522 แจ้งให้อธิบดีกรมอัยการดำเนินการบังคับคดีแก่ผู้ประกันแต่พนักงานอัยการไม่ดำเนินการบังคับให้เป็นไปตามสัญญาประกัน จนวันที่ 13 พฤษภาคม 2531 พนักงานอัยการขอให้ศาลหมายเรียกผู้ประกันมาสอบถาม และขอให้ศาลออกหมายบังคับคดีให้ วันที่ 2 มิถุนายน 2531ศาลมีคำสั่งให้หมายเรียกผู้ประกันมาสอบถามและหมายตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดีผู้ประกันยื่นคำร้องต่อศาลว่า ตั้งแต่ศาลมีคำสั่งปรับผู้ประกันตามสัญญาจนถึงวันที่พนักงานอัยการขอให้ศาลออกหมายบังคับคดีเพื่อยึดทรัพย์ของผู้ประกันเป็นเวลา 11 ปี 6 เดือนเศษล่วงเลยอายุความการบังคับคดีแล้ว ขอให้ยกเลิกหมายบังคับคดีและหมายเรียกผู้ประกันมาสอบถาม กับให้มีคำสั่งคืนโฉนดที่วางไว้เป็นหลักประกัน ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 118ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องและให้ดำเนินการบังคับคดีต่อไปผู้ประกันอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้เพิกถอนหมายบังคับคดีและให้คืนโฉนดเลขที่ 44452 ตำบลคลองกุ่ม เขตบางกะปิ กรุงเทพมหานครแก่ผู้ร้องพนักงานอัยการ กรมอัยการ ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 119 เมื่อศาลมีคำสั่งบังคับตามสัญญาประกันแล้ว ถ้าผู้ประกันไม่ปฏิบัติตามคำสั่งศาลตามมาตรา 11(8) แห่งพระราชบัญญัติพนักงานอัยการ พ.ศ. 2498 ย่อมเป็นหน้าที่ของพนักงานอัยการที่จะต้องดำเนินการบังคับคดีให้เป็นไปตามสัญญานั้น แต่จะบังคับผู้ประกันอย่างไร ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาไม่ได้บัญญัติไว้ทั้งไม่มีกฎหมายอื่นใดบัญญัติไว้เป็นพิเศษ กรณีจึงต้องนำบทบัญญัติในลักษณะ 2 ว่าด้วยการบังคับคดีตามคำพิพากษาหรือคำสั่งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 271 ประกอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 มาใช้บังคับ ซึ่งตามมาตรา 271 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ผู้ที่จะบังคับคดีชอบที่จะร้องขอให้บังคับคดีตามคำพิพากษาหรือคำสั่งศาลได้ภายใน10 ปีนับแต่วันที่มีคำพิพากษาหรือคำสั่ง หาใช่ไม่มีระยะเวลาในการบังคับดังที่ฎีกาไม่ เมื่อคดีได้ความว่าศาลมีคำสั่งปรับผู้ประกันในวันที่ 27 ตุลาคม 2519 และพนักงานอัยการมาร้องขอให้ศาลบังคับคดีในวันที่ 13 พฤษภาคม 2531 จึงเกินกำหนด 10 ปี นับแต่วันที่ศาลมีคำสั่งสิทธิในการบังคับคดีของพนักงานอัยการย่อมเป็นอันสิ้นไป ไม่ชอบที่ศาลจะออกหมายบังคับคดีให้ส่วนข้อที่ฎีกาว่า ศาลเป็นผู้ครอบครองโฉนดที่ผู้ประกันนำมาให้ศาลยึดไว้ประกอบสัญญาประกัน ศาลจึงมีสิทธิยึดโฉนดไว้จนกว่าจะได้รับชำระหนี้นั้น เห็นว่า การที่ศาลยึดโฉนดไว้ก็เพื่อประโยชน์ในการบังคับชำระหนี้ เมื่อการบังคับชำระหนี้ไม่อาจกระทำได้ดังวินิจฉัยแล้วก็ไม่มีประโยชน์ที่ศาลจะยึดโฉนดของผู้ประกันไว้ต่อไปพิพากษายืน