ฎีกาที่ 4252/2528

จำเลยทำสัญญากู้ยืมไว้แก่โจทก์แทนการวางมัดจำเป็นเงินสดตามสัญญาจะซื้อขายที่ดินและสิ่งปลูกสร้างสัญญากู้ยืมดังกล่าวจึงมีมูลหนี้มาจากการที่จำเลยมีหนี้ที่จะต้องวางมัดจำตามสัญญาจะซื้อขายที่ดินและสิ่งปลูกสร้างเมื่อจำเลยผิดสัญญาจะซื้อขายดังกล่าวซึ่งโจทก์มีสิทธิริบเงินมัดจำโจทก์ย่อมมีสิทธิฟ้องบังคับตามสัญญากู้ยืมได้เพราะมีมูลหนี้ต่อกันและกรณีเช่นนี้ถือได้ว่าได้มีการส่งมอบเงินให้ผู้กู้แล้ว เมื่อสัญญากู้ยืมครบกำหนด จำเลยไม่ชำระหนี้โจทก์ผู้ให้กู้มีสิทธิฟ้องเรียกร้องให้จำเลยชำระเงินได้โดยถือว่าจำเลยผิดนัดตั้งแต่วันถัดจากวันครบกำหนดตามสัญญากู้ยืมเป็นต้นไปและเรียกค่าเสียหายร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีเท่ากับดอกเบี้ยโดยคิดตั้งแต่วันผิดนัดได้ด้วย

โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทำสัญญากู้ยืมเงินจำนวน 1,500,000 บาทไปจากโจทก์ครบกำหนดแล้วไม่ยอมชำระคืน ทำให้โจทก์เสียหาย ขอคิดค่าเสียหายเท่ากับอัตราดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปี ขอให้ศาลพิพากษาและบังคับจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า สัญญากู้ยืมที่จำเลยทำไว้แก่โจทก์เป็นสัญญาที่ทำขึ้นแทนการวางมัดจำตามสัญญาจะซื้อขายที่ดิน มิได้มีการรับเงินกันตามสัญญากู้ ไม่เป็นการวางมัดจำ จะถือว่าเป็นการกู้ยืมเงินหาได้ไม่ สัญญากู้ยืมดังกล่าวจึงไม่มีมูลหนี้ต่อกันพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า คดีนี้ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติว่าเมื่อวันที่ 2 พฤษภาคม 2523 โจทก์และจำเลยได้ทำสัญญาจะซื้อขายที่ดินและสิ่งปลูกสร้างต่อกันในราคา 11,200,000 บาท ตามเอกสารหมาย จ.1 โดยตกลงกันว่าโจทก์จะจัดการโอนให้แก่จำเลยในวันที่ 31 ตุลาคม 2523 และในวันทำสัญญาจำเลยผู้ซื้อจะต้องนำเงินสด1,600,000 บาทมาวางเป็นมัดจำ จำเลยมีเงินสด 100,000 บาทมาวางเป็นมัดจำส่วนอีก 1,500,000 บาทจำเลยได้ทำสัญญษกู้ยืมเอกสารหมาย จ.2 ให้แก่โจทก์ผู้ขายไว้แทน ซึ่งสัญญากู้ได้กำหนดชำระเงินไว้วันที่ 1 พฤษภาคม 2524 ต่อมาจำเลยได้ผิดสัญญาจะซื้อขายที่ดินซึ่งโจทก์มีสิทธิริบเงินมัดจำได้ และเมื่อครบกำหนดชำระเงินตามสัญญากู้ยืมจำเลยก็ผิดนัดไม่ชำระเงิน มีปัญหาว่าโจทก์มีสิทธิเรียกร้องให้จำเลยชำระหนี้ตามสัญญากู้ยืมดังกล่าวได้หรือไม่เห็นว่าสัญญากู้ยืมตามเอกสารหมาย จ.2เป็นสัญญากู้ยืมที่จำเลยทำไว้แก่โจทก์แทนการวางมัดจำเป็นเงินสด สัญญากู้ยืมดังกล่าวจึงมีมูลหนี้มาจากการที่จำเลยมีหนี้ที่จะต้องวางมัดจำตามสัญญาจะซื้อขายที่ดินและสิ่งปลูกสร้างเมื่อจำเลยผิดสัญญาจะซื้อขายดังกล่าวซึ่งโจทก์มีสิทธิรับเงินมัดจำ โจทก์ย่อมมีสิทธิฟ้องบังคับตามสัญญากู้ยืมดังกล่าวได้เพราะมีมูลหนี้ต่อกันอยู่ และกรณีเช่นนี้ถือได้ว่าได้มีการส่งมอบเงินให้ผู้กู้แล้ว เมื่อต่อมาสัญญากู้ยืมครบกำหนดจำเลยไม่ชำระหนี้ โจทก์ผู้ให้กู้ก็มีสิทธิฟ้องเรียกร้องให้จำเลยชำระเงินได้โดยถือว่าจำเลยผิดนัดตั้งแต่วันถัดจากวันครบกำหนดตามสัญญากู้เป็นต้นไปฎีกาของโจทก์ที่ว่าสัญญากู้ยืมมีมูลหนี้ต่อกันฟังขึ้นสำหรับประเด็นเรื่องค่าเสียหายนั้น เมื่อโจทก์ได้บอกกล่าวทวงถามให้จำเลยชำระเงินตามสัญญากู้ยืมซึ่งจะครบกำหนดชำระหนี้ในวันที่ 1 พฤษภาคม 2524 จำเลยทราบแล้วเพิกเฉย จำเลยจึงตกเป็นผู้ผิดนัดและต้องชำระค่าเสียหายให้แก่โจทก์ร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีเท่ากับดอกเบี้ยโดยคิดตั้งแต่วันที่ 2 พฤษภาคม 2524 อันเป็นวันผิดนัดเป็นต้นไปพิพากษากลับ ให้จำเลยชำระเงินกู้ยืมจำนวน 1,500,000 บาทพร้อมค่าเสียหายอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับแต่วันผิดนัดเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์