คดีแพ่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ตรวจกับแหล่งอ้างอิงแล้ว

ทางจำเป็น — ฟ้องขอผ่านที่ดินล้อมเพื่อออกสู่ทางสาธารณะ มาตรา 1349 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

มาตรา 1349 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ว่าด้วยทางจำเป็น — ฟ้องขอผ่านที่ดินล้อมเพื่อออกสู่ทางสาธารณะ อยู่ในหมวด “กรรมสิทธิ์และที่ดิน” — สรุปตัวบท องค์ประกอบ อายุความ

ประเภทคดี: คดีแพ่ง
กฎหมาย: ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา: 1349 (ป.พ.พ.)
หมวด: กรรมสิทธิ์และที่ดิน
ประเภทคำขอ: อื่นๆ

ตัวบทหรือสรุปสาระของมาตรา 1349

ที่ดินแปลงใดมีที่ดินแปลงอื่นล้อมอยู่จนไม่มีทางออกถึงทางสาธารณะได้ เจ้าของที่ดินแปลงนั้นจะผ่านที่ดินซึ่งล้อมอยู่ไปสู่ทางสาธารณะได้ (ตัวบทวรรคแรก; วรรคต่อไปว่าด้วยการเลือกทางที่ก่อความเสียหายน้อยที่สุด การให้ค่าทดแทน และการขอสร้างถนน — ตรวจฉบับเต็ม) ถ้าที่ดินแบ่งแยกหรือแบ่งโอนกันเป็นเหตุให้แปลงหนึ่งไม่มีทางออก เจ้าของที่ดินแปลงนั้นขอทางเดินได้เฉพาะบนที่ดินที่แบ่งแยกหรือแบ่งโอนกันและไม่ต้องเสียค่าทดแทน (ม.1350)

องค์ประกอบของมูลคดี

ที่ดินของโจทก์ถูกล้อมโดยที่ดินแปลงอื่น
ไม่มีทางออกสู่ทางสาธารณะ (หรือมีแต่ใช้ไม่ได้ เหมาะสมไม่ได้)
ขอผ่านในบริเวณที่ก่อความเสียหายน้อยที่สุด
ชดใช้ค่าทดแทน (เว้นกรณี ม.1350)

อายุความ

ไม่ปรากฏอายุความฟ้องสิทธิทางจำเป็นโดยตรง (เป็นสิทธิที่เกิดจากกฎหมายตามสภาพที่ดิน) — ตรวจกรณีเฉพาะ

ข้อมูลประกอบการฟ้องคดีแพ่ง

ก่อนฟ้องต้องทำอะไร

ขอให้เจ้าของที่ดินที่ล้อมยินยอมให้ผ่านเป็นหนังสือและเสนอค่าทดแทน
ขอรังวัดและจัดทำแผนที่แสดงแนวทางที่เหมาะสม

หลักฐานที่ควรมี

โฉนดที่ดินของโจทก์และที่ดินที่ล้อม
แผนที่/รูปถ่ายทางอากาศ/แผนที่รังวัดแสดงว่าถูกล้อมและไม่มีทางออก
หนังสือขอทางและคำตอบปฏิเสธของจำเลย
หลักฐานความจำเป็นและแนวทางที่เสียหายน้อยที่สุด (รายงานผู้เชี่ยวชาญ ช่างรังวัด)

ดอกเบี้ย

ไม่มีดอกเบี้ยโดยตรงตามตัวบทนี้ — ค่าทดแทนความเสียหายเป็นเงินที่โจทก์ต้องจ่ายให้เจ้าของที่ดินที่ถูกผ่าน; หากมีคำขอเงินให้ขอดอกเบี้ยผิดนัดตามมาตรา 224 (มาตรา 7 ร้อยละ 3 + ร้อยละ 2 = ร้อยละ 5 ต่อปี สำหรับการผิดนัดตั้งแต่ 11 เม.ย. 2564) นับแต่วันผิดนัด/วันฟ้อง ตรวจอัตราปัจจุบันก่อนใช้

ค่าขึ้นศาล

คำฟ้องที่ไม่มีทุนทรัพย์ (ไม่อาจคิดเป็นราคาเงินได้) เสียค่าขึ้นศาลในอัตราคงที่ตามตาราง 1 ท้าย ป.วิ.พ. (โดยทั่วไป 200 บาท); หากมีคำขอที่เป็นทุนทรัพย์ร่วมด้วยให้คิดตามทุนทรัพย์ส่วนนั้น — ตรวจกับเจ้าหน้าที่ศาลก่อนยื่น

ข้อควรระวัง

ทางจำเป็นเกิดโดยผลของกฎหมายเมื่อที่ดินถูกล้อมจริง ไม่ใช่เพียงความสะดวก ถ้ามีทางออกอื่นแม้ไม่สะดวกศาลมักไม่ให้; ต้องรับผิดชดใช้ค่าทดแทนความเสียหายเว้นแต่ ม.1350

มาตราที่เกี่ยวข้อง

ป.พ.พ. มาตรา 1350 — ที่ดินแบ่งแยก/แบ่งโอน ขอทางเดินเฉพาะบนที่ดินที่แบ่งแยก ไม่ต้องเสียค่าทดแทน
ป.พ.พ. มาตรา 1387 — ภาระจำยอม (ทางเลือกกรณีมีข้อตกลง/ใช้ต่อเนื่อง)
ป.พ.พ. มาตรา 1401 — ภาระจำยอมได้มาโดยอายุความ

ฎีกาที่เกี่ยวข้อง

ฎีกาที่ 313/2567 — ทางจำเป็น: เจ้าของที่ดินที่ถูกใช้ทางฟ้องเรียกค่าทดแทนแยกคดีได้

แหล่งอ้างอิงและสถานะการตรวจ

ตรวจกับแหล่งอ้างอิงแล้ว · แหล่งอ้างอิง: legardy.com

คำถามที่พบบ่อย

ทางจำเป็น — ฟ้องขอผ่านที่ดินล้อมเพื่อออกสู่ทางสาธารณะ (มาตรา 1349 ป.พ.พ.) มีอายุความกี่ปี?

ข้อหาใกล้เคียงในหมวดเดียวกัน

ข้อมูลเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำปรึกษา — ข้อมูลเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย และไม่รับประกันผลของคดี กฎหมายอาจถูกแก้ไขภายหลัง ควรตรวจกับตัวบทฉบับปัจจุบันและปรึกษาทนายความก่อนดำเนินคดี